Trẻ suy dinh dưỡng: nguyên nhân và cách khắc phục

Vitamin
Trẻ suy dinh dưỡng

Trẻ có ba giai đoạn phát triển quan trọng nhất trong đời, bao gồm: thời kỳ bào thai, dưới 2 tuổi và giai đoạn vị thành niên (10-19 tuổi). Trước đây, các bậc phụ huynh chỉ chú ý đến dinh dưỡng của trẻ ở hai giai đoạn đầu tiên và không dành sự quan tâm đúng mức cho con ở tuổi dậy thì. Điều này có thể khiến trẻ gặp nhiều vấn đề sức khỏe thể chất và tâm lý. Trẻ suy dinh dưỡng có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào. Vì thế, bố mẹ nên chú ý để đảm bảo sự phát triển và khỏe mạnh của con trẻ.

Thế nào là suy dinh dưỡng ở trẻ trên 10 tuổi

Trẻ trong độ tuổi từ 10-19 tuổi cần rất nhiều dinh dưỡng để phát triển thể chất toàn diện. Nếu không được cung cấp đủ năng lượng, trẻ có thể bị thấp còi hơn so với bạn bè đồng trang lứa. Bên cạnh đó, hệ miễn dịch cũng bị ảnh hưởng xấu, khiến con dễ mắc bệnh và khả năng hồi phục kém hơn. 

Để nhận biết trẻ suy dinh dưỡng trong giai đoạn dậy, các bậc phụ huynh cần phải quan tâm đến nhiều yếu tố:

  • Chỉ số BMI (Body Mass Index): đây là chỉ số được tính bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m). Người có chỉ số BMI bình thường sẽ dao động từ 18,5-24,9. Nếu vượt trên 25, con bạn có thể đang bị thừa cân. Ngược lại, khi BMI dưới mức 18,5, trẻ có nguy cơ bị suy dinh dưỡng.
  • Tốc độ phát triển về chiều cao và cân nặng: trẻ phát triển tốt sẽ tăng từ 3-5kg/năm, và chiều cao tăng từ 4-7cm/năm, bé trai phát triển nhiều hơn bé gái. Nếu nhận thấy sự bất thường trong tốc độ phát triển thể chất của con, bạn nên cân nhắc đưa trẻ đến các cơ sở y tế uy tín, chất lượng để thăm khám.

Bên cạnh đó, các dấu hiệu có thể nhận thấy bên ngoài như: da xanh xao, dễ mệt mỏi, chán ăn, rối loạn tiêu hoá, sức đề kháng kém,.. cũng có thể cảnh báo về tình trạng trẻ suy dinh dưỡng ở tuổi dậy thì.

Trẻ suy dinh dưỡng do nguyên nhân gì?

Suy dinh dưỡng bao gồm 2 nhóm chính:

  • Suy dinh dưỡng protein – năng lượng
  • Thiếu hụt vi chất dinh dưỡng

Trên thực tế, trẻ bị suy dinh dưỡng thường do sự kết hợp của cả hai nguyên nhân trên.

Sự thiếu hụt dinh dưỡng này thường là hậu quả của các vấn đề sau:

Bữa ăn thiếu dinh dưỡng

Đối với trẻ ở tuổi vị thành niên, cơ thể nhận nguồn năng lượng chính từ các bữa ăn hàng ngày. Vì thế, nếu chế độ ăn không đảm bảo cung cấp đủ các chất dinh dưỡng sẽ gây ra tình trạng suy dinh dưỡng. Ngoài ra, các tình trạng kén ăn, chán ăn cũng khiến trẻ bỏ qua các nhóm dinh dưỡng thiết yếu cho cơ thể.

Trẻ suy dinh dưỡng do nguyên nhân gì?

Kém hấp thu

Kém hấp thu ở ruột là một hội chứng mắc phải do các vấn đề sức khoẻ khác làm tổn thương khả năng hấp thu của ruột. Sự tổn thương ở ruột non, thiếu men tiêu hoá của dạ dày, gan, mật,… làm cho quá trình tiêu hóa không hiệu quả nên chất dinh dưỡng không được hấp thu tốt. Hậu quả là cơ thể sẽ không thể nhận được năng lượng từ thức ăn đã tiêu thụ.

Vấn đề tâm lý

Bệnh chán ăn, trầm cảm, tâm thần phân liệt,… là các vấn đề tinh thần có thể gây ảnh hưởng đến cảm giác thèm ăn của trẻ. Việc ăn không ngon miệng và thường xuyên bỏ bữa sẽ khiến con trở nên uể oải và chán ăn nhiều hơn. Điều này sẽ khiến cơ thể bị bỏ đói và gây ra tình trạng suy dinh dưỡng nếu tiếp tục kéo dài. Bên cạnh đó, tâm lý muốn giữ vóc dáng thon thả ở các bé gái trong độ tuổi dậy thì cũng có thể khiến các em ăn kiêng quá mức. Chế độ dinh dưỡng nghèo nàn của các món ăn kiêng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bình thường ở độ tuổi này.

Xem ngay:  Axit Folic là gì?

Một số bệnh lý khác

Rối loạn tiêu hoá, bệnh lý tuyến giáp, các bệnh rối loạn ăn uống,… cũng có thể là nguyên nhân khiến sự hấp thụ chất dinh dưỡng của trẻ trở nên kém đi. Bên cạnh đó, sự phát triển mất cân bằng của các vi sinh vật đường ruột cũng có thể làm cản trở sự hấp thụ dinh dưỡng mà không phải do bệnh lý nào gây ra.

Xem thêm: Bệnh suy giảm miễn dịch ở trẻ em

Dấu hiệu trẻ suy dinh dưỡng

Cân nhắc đưa trẻ đến khám tại các cơ sở y tế uy tín khi nhận thấy các dấu hiệu sau:

  • Thiếu cân, gầy gò
  • Chỉ số BMI dưới 18,5
  • Da xanh xao
  • Thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, uể oải
  • Sức đề kháng yếu, dễ mắc bệnh cảm cúm
  • Mất tập trung, khả năng tiếp thu khi học tập giảm
  • Chán ăn, hay bỏ bữa

Các cách hạn chế trẻ trên 10 tuổi bị suy dinh dưỡng

Chế độ ăn uống đủ dinh dưỡng

Duy trì một chế độ dinh dưỡng khoa học sẽ giúp trẻ ở tuổi thiếu niên nhận được đủ dinh dưỡng cần thiết để phát triển cân đối và khỏe mạnh. Đây là lý do vì sao bố mẹ cần chú ý xây dựng bữa ăn lành mạnh cho con. 

Bữa ăn lý tưởng sẽ cung cấp từ 15-30% calorie từ chất béo, 55-75% calorie từ carbohydrate (trong đó 5-10% từ đường) và 10-15% calorie từ protein. 

Bên cạnh đó, các vitamin và khoáng chất thiết yếu cũng cần được bổ sung để đảm bảo nhu cầu của cơ thể. Vitamin A, D, E, B6, acid folic, canxi, kẽm, magie, chất xơ,… đều có thể dễ dàng tìm thấy trong các loại rau củ và hoa quả tươi. Đối với các bé gái, các bậc phụ huynh cần quan tâm bổ sung sắt để tránh tình trạng thiếu máu do thiếu sắt trong tuổi dậy thì. 

Bạn cần tránh các thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh,… vì chúng chứa nhiều chất bảo quản và chất béo có hại. Ngoài ra, các món ăn quá ngọt hoặc quá mặn cũng cần có thể khiến cơ thể bị ảnh hưởng xấu.

Theo dõi sự phát triển của trẻ

Theo dõi và ghi nhận sự phát triển về chiều cao và cân nặng của trẻ là điều cần thiết để kiểm tra sự phát triển của con, tránh trẻ suy dinh dưỡng trong độ tuổi dậy thì. Đừng quên đưa trẻ đi khám sức khỏe tổng quát định kỳ. Điều này sẽ giúp bạn kịp thời phát hiện những bất thường ở con và có biện pháp can thiệp đúng lúc.

Các cách hạn chế trẻ trên 10 tuổi bị suy dinh dưỡngv

Lập kế hoạch chăm sóc

Không chỉ chú ý đến chế độ dinh dưỡng, các bậc phụ huynh nên lập kế hoạch chăm sóc để con có thể phát triển toàn diện. Chủ động phân chia thời gian để con học tập nhưng vẫn có thời gian rèn luyện thể chất. Bơi lội, bóng đá, bóng rổ, chạy xe đạp,… là các phương thức tập luyện có thể áp dụng ở tuổi thiếu niên.

Việc vận động thường xuyên cũng giúp cơ thể trẻ chuyển hoá năng lượng tốt hơn, kích thích con ăn ngon miệng hơn. Đừng quên thảo luận với con trước khi lên kế hoạch để không gây cảm giác gò ép và lựa chọn được bộ môn và thời điểm thích hợp theo sở thích của trẻ.

Tạm kết

Giai đoạn thiếu niên đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình phát triển của con người, chỉ sau giai đoạn sơ sinh. Lúc này, trẻ phải trải qua nhiều sự thay đổi về mặt thể chất, tinh thần và phát triển các kỹ năng xã hội để chuẩn bị cho giai đoạn trưởng thành.

Việc thiếu hụt dinh dưỡng có thể làm gián đoạn sự phát triển ở thời kỳ này, khiến con gặp trở ngại nhiều mặt trong cuộc sống. Vì thế, các bậc phụ huynh cần quan tâm đúng mức đến chế độ dinh dưỡng của con, tránh trường hợp trẻ suy dinh dưỡng ở tuổi dậy thì. Khi nhận thấy bất kỳ điểm bất thường nào, bạn nên đưa con đến khám tại các trung tâm dinh dưỡng hoặc bác sĩ chuyên khoa để tìm nguyên và cách khắc phục kịp thời.

Nguồn tham khảo: 

  1. Implementing effective actions for improving Adolescent Nutrition – https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/260297/9789241513708-eng.pdf
  2. Dinh dưỡng cho lứa tuổi vị thành niên – Cục Y Tế Dự Phòng – http://vncdc.gov.vn/vi/phong-chong-benh-khong-lay-nhiem/520/dinh-duong-cho-lua-tuoi-vi-thanh-nien
  3. Malnutrition – WHO – https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/malnutrition